سوال ۱۴۳ کنکور ارشد مدیریت کسب‌وکار (MBA) ۱۴۰۳
طبق کدام اصل بودجه، نمی‌توان و نباید بعضی از درآمدها را برای انجام هزینه‌های مشخصی تخصیص داد؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ C — تخصیص
کلید رسمی: کلید رسمی گزینهٔ ۳ است؛ قاعدهٔ ممنوعیت اختصاص درآمدهای معین به هزینه‌های مشخص، اصل عدم تخصیص (non-earmarking) است؛ بنابراین گزینهٔ ۴ پاسخ درست است.
پاسخ: گزینهٔ ۴ — عدم تخصیص. در بودجه‌ریزی عمومی کلاسیک (classical public budgeting)، این اصل مانع اختصاص یک درآمد عمومی معین به یک هزینهٔ مشخص می‌شود. عبارت «نمی‌توان و نباید بعضی از درآمدها را برای انجام هزینه‌های مشخصی تخصیص داد» مستقیماً همین ممنوعیت را بیان می‌کند. در مقابل، اصل تخصیص (appropriation) ناظر به مصرف اعتبار هزینه‌ای در موضوع مصوب آن است.
| اصل کلاسیک | قاعده | قرینهٔ تعیین‌کننده |
|---|---|---|
| وحدت (unity) | ارائهٔ بودجه به‌صورت یک مجموعهٔ یکپارچه | بودجهٔ واحد |
| جامعیت (universality/comprehensiveness) | درج کامل همهٔ درآمدها و هزینه‌ها، بدون تهاتر آنها با یکدیگر | پوشش کامل و ناخالص اقلام |
| سالانه بودن (annuality) | تهیه و تصویب بودجه برای یک سال مالی | دورهٔ بودجه |
| تفصیل (detail/specification) | نمایش درآمدها و هزینه‌ها با طبقه‌بندی و ریزاقلام کافی | تفکیک سرفصل‌ها و ردیف‌ها |
| عدم تخصیص (non-earmarking) | تجمیع درآمدهای عمومی به‌جای اختصاص یک درآمد معین به یک هزینهٔ معین | نبود پیوند اختصاصی میان درآمد و هزینه |
| تخصیص (appropriation/specialization) | مصرف هر اعتبار مصوب در موضوع تصویب‌شدهٔ آن | رعایت مصرف مجاز اعتبار |
این تمایزها را بر تک‌تک گزینه‌ها اعمال می‌کنیم:
- ۱. وحدت: ناظر به ارائهٔ یکپارچهٔ بودجه است؛ اگر سؤال از بودجهٔ واحد به‌جای بودجه‌های جداگانه می‌پرسید، مناسب بود.
- ۲. تفصیل: ناظر به درج جزئیات ارقام بودجه است؛ اگر سؤال بر تفکیک منابع درآمد و اقلام هزینه تأکید داشت، مناسب بود.
- ۳. تخصیص: اعتبار را به مصرف مصوب آن مقید می‌کند؛ عبارت «اعتبار نباید در موضوع دیگری مصرف شود» به این اصل اشاره می‌کرد، نه ممنوعیت اختصاص یک منبع درآمد.
- ۴. عدم تخصیص: دقیقاً با صورت سؤال منطبق است؛ درآمدهای عمومی در مجموعه‌ای مشترک تجمیع می‌شوند و مجوز هزینه‌کرد از طریق بودجه تعیین می‌شود، نه با اختصاص هر درآمد به هزینه‌ای معین.
نکتهٔ کنکوری: مشخص کنید محدودیت بر چه چیزی اعمال می‌شود: پیوند درآمد با هزینه ← عدم تخصیص؛ مقید بودن اعتبار به مصرف مصوب ← تخصیص. فعل «تخصیص داد» به‌تنهایی نام اصل را تعیین نمی‌کند.