سوال ۸۶ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۳
اهمیت
۰/۵
کدام مورد زیر جزو اقتصاد ارزشی یا معیاری محسوب می‌شود؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ A — نرخ بیکاری باید کاهش یابد.
پاسخ تشریحی
پاسخ: گزینهٔ ۱ — «نرخ بیکاری باید کاهش یابد» داوری دربارهٔ یک نتیجهٔ مطلوب است.
در روش‌شناسی متعارف اقتصاد، اقتصاد ارزشی یا معیاری (normative economics) دربارهٔ آنچه باید باشد داوری می‌کند؛ اقتصاد اثباتی (positive economics) آنچه هست یا پیامدهای احتمالی را توضیح می‌دهد. این تمایز روش‌شناختی نیازمند انتساب به نظریه‌پرداز خاصی نیست. عبارت تعیین‌کننده «باید کاهش یابد» است: گزاره هدفی را مطلوب می‌شمارد، بدون آنکه رابطهٔ علّی آزمون‌پذیری مطرح کند.
| گزینه | نوع گزاره و وجه تمایز |
|---|---|
| ۱ | معیاری: کاهش بیکاری را مطلوب اعلام می‌کند. |
| ۲ | اثباتی: میان خلق پول و تورم رابطهٔ علّی برقرار می‌کند که با شواهد قابل ارزیابی است. اگر می‌گفت چاپ پول باید محدود شود، معیاری می‌شد. |
| ۳ | اثباتی: پیامد کسری بودجه برای رشد را پیش‌بینی می‌کند. وابستگی صحت آن به شرایط، گزاره را ارزشی نمی‌کند. اگر کسری بودجه را نامطلوب اعلام می‌کرد، معیاری بود. |
| ۴ | گزارهٔ شرطی وسیله–هدف: تلاش را شرط دستیابی به دستمزد بالاتر معرفی می‌کند. در برداشت این سؤال، «باید» بیان الزام ادعایی برای رسیدن به هدف است، نه داوری دربارهٔ دستمزد مطلوب اجتماعی. بیان اینکه افراد شایستهٔ دستمزد بیشتری هستند، معیاری می‌بود. |
نکتهٔ کنکوری: «جامعه باید به این هدف برسد» را از «برای رسیدن به این هدف، این اقدام لازم است» جدا کنید؛ اولی داوری ارزشی و دومی می‌تواند ادعایی آزمون‌پذیر باشد.
#normative-economics#positive-economics#value-judgment