شیمی سؤال ۸۱ کنکور ۱۴۰۵

پاسخ: گزینهٔ ۱

سه عنصر آغازی گروه $\mathrm{۱۷}$ فلوئور، کلر و برم‌اند و ترکیب‌های آنها با هیدروژن $\mathrm{HF}$، $\mathrm{HCl}$ و $\mathrm{HBr}$ است. نقطهٔ جوش آنها در جدول کتاب $\mathrm{۱۹}$، $-\mathrm{۸۵}$ و $-\mathrm{۶۷}$ درجهٔ سانتی‌گراد است؛ پس $\mathrm{D}=\mathrm{HF}$ (بالاترین)، $\mathrm{A}=\mathrm{HCl}$ (پایین‌ترین) و $\mathrm{X}=\mathrm{HBr}$ است (شیمی $\mathrm{۱}$، فصل $\mathrm{۳}$؛ شیمی $\mathrm{۳}$، فصل $\mathrm{۲}$).

• الف:

  درست؛ هرچه نقطهٔ جوش بالاتر باشد، ماده با کاهش دما زودتر به مایع تبدیل می‌شود. $\mathrm{HF}$ بالاترین نقطهٔ جوش را دارد و آسان‌تر، $\mathrm{HCl}$ پایین‌ترین را دارد و دشوارتر مایع می‌شود.

• ب:

  نادرست؛ در جدول، جرم مولی $\mathrm{HF}$ برابر $\mathrm{۲۰}$، $\mathrm{HCl}$ برابر $۳۶/۵$ و $\mathrm{HBr}$ برابر $\mathrm{۸۱}\mathrm{g}\cdot \mathrm{mo}{\mathrm{l}}^{-\mathrm{۱}}$ است. جرم مولی $\mathrm{X}$ از هر دو بیشتر است.

• ج:

  درست؛ میان مولکول‌های $\mathrm{HF}$ پیوند هیدروژنی وجود دارد. هیدروژن به اتم $\mathrm{F}$ متصل است. $\mathrm{HCl}$ و $\mathrm{HBr}$ پیوند هیدروژنی ندارند و جاذبهٔ بین‌مولکولی غالب در آنها نیروی وان‌دروالس است.

• د:

  نادرست؛ گشتاور دوقطبی به نابرابری توزیع الکترون‌های پیوندی بستگی دارد و الکترون‌ها به سوی اتم نافلزتر کشیده می‌شوند. خصلت نافلزی $\mathrm{F}>\mathrm{Cl}>\mathrm{Br}$ است (واکنش‌پذیری با هیدروژن در جدول شیمی $\mathrm{۲}$). در مولکول ناجورهسته، الکترون‌های پیوندی به اتم نافلزتر نزدیک‌ترند و هرچه تفاوت خصلت نافلزی دو اتم بیشتر باشد، توزیع بار ناهمگن‌تر و گشتاور بزرگ‌تر است. پس گشتاور $\mathrm{HF}>\mathrm{HCl}>\mathrm{HBr}$ است و $\mathrm{X}$ کمترین گشتاور را دارد، نه مقداری میان $\mathrm{A}$ و $\mathrm{D}$.

موارد درست «الف» و «ج» است.