سوال ۸۷ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۴

پاسخ: گزینهٔ ۱ — این کالا، کالای گیفن (Giffen good) است و منحنی تقاضای معمولی آن شیب مثبت دارد.

تجزیهٔ اسلاتسکی (Slutsky decomposition)، اثر تغییر قیمت را به اثر جانشینی و اثر درآمدی (substitution and income effects) تقسیم می‌کند. افزایش قیمت از طریق جانشینی، مصرف را کاهش می‌دهد. برای کالای پست، کاهش درآمد واقعی، مصرف را افزایش می‌دهد. عبارت تعیین‌کننده، ترکیب «برخلاف یکدیگر» و «اثر جانشینی ... از اثر درآمدی ... کمتر» است: اثر درآمدی کالای پست غلبه می‌کند، پس افزایش قیمت، مقدار تقاضا را بالا می‌برد.

• ۲ — منفی: برای کالای عادی یا کالای پستی درست است که اثر جانشینی آن غالب باشد؛ برای حالت دوم، جهت نابرابری صورت سؤال باید معکوس می‌شد.
• ۳ — صفر: منحنی تقاضای افقی نشان‌دهندهٔ تقاضای کاملاً باکشش است. این حالت به ثبات قیمت در مقادیر مختلف مربوط می‌شود، نه غلبهٔ اثر درآمدی بر جانشینی.
• ۴ — بی‌نهایت: منحنی تقاضای عمودی یعنی با تغییر قیمت، مقدار تغییر نمی‌کند. این حالت با خنثی‌سازی دقیق دو اثر سازگار است، نه غلبهٔ قطعی بیان‌شده در سؤال.

نکتهٔ کنکوری: «پست بودن» به‌تنهایی به معنای گیفن بودن نیست؛ مخالفت دو اثر + بزرگ‌تر بودن اثر درآمدی، ترکیب تشخیصی گیفن است.