سوال ۳۱ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۱
روایت زیر از پیامبر اکرم (ص)، ناظر به کدام مؤلفه است؟
«کسی که خود را بر گروهی از مردم مقدم بدارد، درحالی‌که می‌داند در بین آنان کسی است که برتر از اوست، پس به تحقیق به خداوند، پیامبر و مسلمانان خیانت ورزیده است.»
پاسخ صحیح: گزینهٔ B — اصل مسئولیت و پاسخ‌گویی
پاسخ: گزینهٔ ۲ — اصل مسئولیت و پاسخ‌گویی (responsibility and accountability) بر پذیرش منصب عمومی حاکم است.
در آموزهٔ نبویِ نقل‌شده، رهبری امانت (trust) است: پذیرش آن، مسئولیت در برابر جامعه و پاسخ‌گویی دربارهٔ شایستگیِ تصدی را ایجاد می‌کند. قاعدهٔ گزینش، ترجیح شایسته‌ترین فرد یا اصلحیت (selection of the most suitable person) است؛ بااین‌حال، سؤال می‌پرسد روایت کدام‌یک از اصولِ فهرست‌شده را نشان می‌دهد.
تقابل تعیین‌کننده میان «می‌داند … برتر از اوست» و «خیانت ورزیده است» است. آگاهی، پذیرش منصب را به انتخابی مسئولیت‌آور تبدیل می‌کند و تعبیر خیانت، مسئولیت ملازم با منصب را نشان می‌دهد.
- ۱ — تقسیم کار عادلانه: ناظر به توزیع منصفانهٔ وظایف و بار کار است. اگر سؤال دربارهٔ تقسیم کار بود، این گزینه تناسب داشت؛ نه دربارهٔ تصدی منصب با وجود فرد برتر.
- ۳ — اختیار و قدرت: ناظر به حق فرمان‌دادن و توان هدایت دیگران است. اگر حدود فرمان‌های مجاز یا منابع اجرای آن‌ها مطرح بود، این گزینه تناسب داشت؛ روایت وظیفهٔ صاحب منصب را ارزیابی می‌کند.
- ۴ — سلسله مراتب: جایگاه‌ها و روابط گزارش‌دهی را مرتب می‌کند. اگر سؤال دربارهٔ سطوح مافوق و زیردست بود، مناسب بود؛ «مقدم‌داشتن» در اینجا ترجیح ناروای خود است، نه تجویز سطوح اداری.
نکتهٔ کنکوری: محمول اخلاقی را تشخیص دهید: خیانت در امانت ← مسئولیت و پاسخ‌گویی؛ صرف اشاره به رتبه، سؤال را به پرسشی دربارهٔ سلسله مراتب تبدیل نمی‌کند.