سوال ۱۰۸ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۲
در کدام‌یک از مدل‌های شراکت دولتی - خصوصی در دوره پنجم بودجه‌ریزی (عصر همکاری)، دولت مسئولیت ریسک‌های سرمایه‌گذاری را متقبل می‌شود ولی ریسک‌های عملیاتی را به عامل منتقل می‌نماید؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ C — اجاره به‌شرط تملیک و اجاره شراکتی
پاسخ: گزینهٔ ۳ — اجاره به‌شرط تملیک و اجاره شراکتی (lease-to-own and affermage arrangements).
در طیف شراکت دولتی–خصوصی (public–private partnership, PPP)، خانوادهٔ اجاره و اجارهٔ شراکتی، تأمین مالی زیرساخت را از بهره‌برداری آن جدا می‌کند. چارچوب شراکت دولتی–خصوصی بانک جهانی نیز مسئولیت عمومی برای سرمایه‌گذاری عمده را از مسئولیت عامل خصوصی برای اداره و نگهداری خدمت تفکیک می‌کند. ترکیب تعیین‌کننده این است که دولت «ریسک‌های سرمایه‌گذاری» را می‌پذیرد، اما «ریسک‌های عملیاتی» را منتقل می‌کند.
در این الگو، طرف عمومی دارایی را فراهم یا تأمین مالی می‌کند و عامل، ارائهٔ خدمت و مسئولیت‌های عملیاتی مقرر در قرارداد را بر عهده دارد. گروه‌بندی گزینه، طبقه‌بندی مدل‌ها در سؤال است؛ عامل تشخیص، تفکیک مسئولیت سرمایه‌گذاری و عملیات است.
| گزینه | تمایز اصلی | عبارت مناسب برای انتخاب آن |
|---|---|---|
| ۱ — قرارداد کلید در دست (turnkey contract) | دارایی کامل و آمادهٔ استفاده تحویل می‌دهد؛ محور آن ساخت و تحویل است و به‌خودی‌خود بهره‌برداری مستمر را به پیمانکار نمی‌سپارد. | تکمیل و تحویل تأسیسات. |
| ۲ — ابتکار تأمین مالی خصوصی (Private Finance Initiative) | تأمین مالی خصوصی، همراه با ارائهٔ خدمت قراردادی، جزء مشخص‌کنندهٔ مدل است. | تأمین مالی سرمایه‌گذاری توسط بخش خصوصی. |
| ۳ — خانوادهٔ اجاره و اجارهٔ شراکتی | مسئولیت عمومی سرمایه‌گذاری با مسئولیت خصوصی عملیات ترکیب می‌شود. | ریسک سرمایه‌گذاری عمومی + ریسک عملیات خصوصی. |
| ۴ — حق بهره‌برداری (concession) | صاحب امتیاز معمولاً علاوه بر عملیات، تعهدات عمدهٔ سرمایه‌گذاری نیز دارد. | واگذاری سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری به صاحب امتیاز. |
نکتهٔ کنکوری: دو پرسش جدا مطرح کنید: چه کسی دارایی را تأمین مالی می‌کند و چه کسی آن را اداره می‌کند؟ سرمایه‌گذاری عمومی همراه با عملیات خصوصی، خانوادهٔ اجاره و اجارهٔ شراکتی را مشخص می‌کند.