زیست‌شناسی سؤال ۱۲ کنکور ۱۴۰۵

پاسخ: گزینهٔ ۴

پروتئین‌های تخریب‌کنندهٔ یاخته در مرگ برنامه‌ریزی‌شدهٔ یاختهٔ برگ و پیری آن نقش دارند (زیست‌شناسی $\mathrm{۲}$، فصل $\mathrm{۶}$). هورمونی که پیر شدن اندام‌های هوایی را به تأخیر می‌اندازد، سیتوکینین است (زیست‌شناسی $\mathrm{۲}$، فصل $\mathrm{۹}$: پاسخ گیاهان به محرک‌ها).

• الف:

  درست؛ برگ‌ها از مهم‌ترین محل‌های منبع‌اند و بارگیری آبکشی در محل منبع و باربرداری آبکشی در محل مصرف انجام می‌شود. سیتوکینین پیری برگ را به تأخیر می‌اندازد و آن را فعال نگه می‌دارد. با قطع جوانهٔ رأسی هم مقدار سیتوکینین در جوانه‌های جانبی (محل مصرف) زیاد می‌شود و رشد آنها را برمی‌انگیزد. پس بر محل منبع و محل مصرف و در نتیجه بر بارگیری و باربرداری آبکشی اثر می‌گذارد.

• ب:

  درست؛ کتاب می‌گوید اکسین‌ها و سیتوکینین‌ها در فرایندهایی مانند تحریک تقسیم یاخته نقش دارند. در فعالیت $\mathrm{۱}$ مقدار متفاوت اکسین و سیتوکینین در محیط کشت، تودهٔ یاختهٔ تمایزنیافته (کال) را به ریشه یا ساقه تبدیل می‌کند. پس سیتوکینین به همراه اکسین، که تنظیم‌کنندهٔ رشد دیگری است، می‌تواند تقسیم یاخته‌ای را در کال القا کند.

• ج:

  درست؛ کامبیوم چوب‌پنبه‌ساز مریستمی است که در سامانهٔ بافت زمینه‌ای ساقه و ریشه تشکیل می‌شود. سیتوکینین تقسیم یاخته‌ای را تحریک می‌کند، پس می‌تواند تقسیم این مریستم را تنظیم کند.

• د:

  درست؛ با قطع جوانهٔ رأسی، مقدار سیتوکینین در جوانه‌های جانبی بالا می‌رود و رشد آنها آغاز می‌شود. در شکل $\mathrm{۶}$ـ«ب» پس از حذف جوانهٔ رأسی، جوانه‌های جانبی نزدیک به رأس به شاخه‌های بزرگ تبدیل شده‌اند.

هر چهار مورد درست است.