زیست‌شناسی سؤال ۱۳ کنکور ۱۴۰۵

پاسخ: گزینهٔ ۱

یاخته‌های کناری غدد معده، در شکل $\mathrm{۹}$ـ«ب» کتاب، غشایی چین‌خورده به سمت درون دارند (زیست‌شناسی $\mathrm{۱}$، فصل $\mathrm{۲}$: گوارش و جذب مواد). این یاخته‌ها کلریدریک اسید و عامل داخلی معده را ترشح می‌کنند.

• $\mathrm{۱}$)

  صادق نیست؛ شکل $\mathrm{۹}$ـ«ب» یاخته‌های پوششی سطحی را در سطح مخاط و دهانهٔ حفره‌ها نشان می‌دهد. یاخته‌های کناری در عمق غده و در میان یاخته‌های اصلی قرار دارند و در لایهٔ پوششی سطحی نیستند.

• $\mathrm{۲}$)

  صادق است؛ در شکل $\mathrm{۹}$ـ«ب»، هستهٔ گرد یاختهٔ کناری در میان اندامک‌های بیضی‌شکل سرخ‌رنگ دیده می‌شود. این اندامک‌ها راکیزه‌اند و انرژی لازم برای ترشح اسید را فراهم می‌کنند.

• $\mathrm{۳}$)

  صادق است؛ یاخته‌های کناری عامل داخلی معده را ترشح می‌کنند. بدون این عامل، ویتامین ${\mathrm{B}}_{\mathrm{۱۲}}$ که برای ساختن گویچه‌های قرمز در مغز استخوان لازم است جذب نمی‌شود و فرد به کم‌خونی دچار می‌شود. کتاب می‌گوید هنگام کاهش مقدار اکسیژن خون، ترشح هورمون اریتروپویتین از یاخته‌های کلیه و کبد افزایش می‌یابد. پس عملکرد این یاخته‌ها می‌تواند بر میزان ترشح هورمونی اثر بگذارد که پیامی را منتقل می‌کند.

• $\mathrm{۴}$)

  صادق است؛ یاخته‌های کناری کلریدریک اسید ترشح می‌کنند و اسید، پپسینوژن را به پپسین تبدیل می‌کند. کتاب در زیست‌شناسی $\mathrm{۳}$ می‌گوید تغییر $\mathrm{pH}$ محیط با تأثیر بر پیوندهای شیمیایی مولکول پروتئین می‌تواند شکل آنزیم را تغییر دهد و فعالیت آن را کم یا زیاد کند. $\mathrm{pH}$ بهینهٔ پپسین حدود $\mathrm{۲}$ است، پس اسید معده فعالیت این آنزیم پروتئینی را تنظیم می‌کند. در فعالیت $\mathrm{۲}$ نیز پپسین در حضور اسید پروتئین سفیدهٔ تخم مرغ را گوارش می‌دهد.