زیست‌شناسی سؤال ۲۰ کنکور ۱۴۰۵

پاسخ: گزینهٔ ۱

پرسش، گروه خونی $\mathrm{Rh}$ را با ساختار جفت و بندناف ترکیب کرده است (زیست‌شناسی $\mathrm{۳}$، فصل $\mathrm{۳}$ و زیست‌شناسی $\mathrm{۲}$، فصل $\mathrm{۷}$). گویچهٔ قرمز یافت‌شده در منطقهٔ جفت می‌تواند مادری یا جنینی باشد، چون در جفت خون مادر و جنین مخلوط نمی‌شود ولی هر دو در این منطقه حضور دارند. پس از وجود پروتئین $\mathrm{D}$ در آن گویچه، دربارهٔ ژن‌نمود جنین یا پدر نتیجهٔ قطعی نمی‌گیریم.

• $\mathrm{۱}$)

  درست؛ اگر گویچهٔ یافت‌شده مادری باشد (مادر $\mathrm{DD}$ یا $\mathrm{Dd}$)، جنین می‌تواند $\mathrm{dd}$ باشد. خون جنین در رگ‌های بندناف است و گویچه‌های آن در این حالت فاقد پروتئین $\mathrm{D}$ هستند. جدول $\mathrm{۱}$ فصل $\mathrm{۳}$ نشان می‌دهد ژن‌نمود $\mathrm{dd}$ رخ‌نمود $\mathrm{Rh}$ منفی دارد، یعنی پروتئین $\mathrm{D}$ ندارد. برای درستی «ممکن است» یک حالت کافی است.

• $\mathrm{۲}$)

  نادرست؛ سرخرگ‌های زوائد انگشتی خون جنین را به جفت می‌برند. در همان حالت پیشین گویچه‌های جنین فاقد پروتئین $\mathrm{D}$ هستند. عبارت «به‌طور حتم» با این حالت رد می‌شود.

• $\mathrm{۳}$)

  نادرست؛ داشتن تنها یک دگرهٔ $D$ برای دیده‌شدن پروتئین $\mathrm{D}$ کافی است. اگر گویچهٔ یافت‌شده مادری باشد، پروتئین $\mathrm{D}$ از مادر است و پدر می‌تواند $\mathrm{dd}$ باشد. در حالت جنینی نیز دگرهٔ $D$ را می‌تواند مادر داده باشد.

• $\mathrm{۴}$)

  نادرست؛ گویچهٔ قرمز بالغ در انسان هسته‌اش را از دست داده است (شکل تولید یاخته‌های خونی). فام‌تن و دگره در هسته‌اند، پس گویچهٔ بالغ دگره ندارد. پروتئین $\mathrm{D}$ در غشای آن است ولی دگره $d$ یا $D$ در آن یافت نمی‌شود.