سوال ۱۶۱ کنکور ارشد مدیریت کسب‌وکار (MBA) ۱۴۰۵
مدل‌های استراتژی SWOT و BSC به‌ترتیب، جزو کدام مکاتب تفکر راهبردی به‌شمار می‌روند؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ B — موضع‌یابی - طراحی
پاسخ: گزینهٔ ۲ — در طبقه‌بندی مورد استفادهٔ این پرسش، SWOT به مکتب موضع‌یابی (Positioning) و BSC به مکتب طراحی (Design) نسبت داده شده‌اند.
مکاتب تفکر راهبردی از نظر چگونگی شکل‌گیری راهبرد تفاوت دارند. تحلیل SWOT قوت‌ها و ضعف‌ها را در برابر فرصت‌ها و تهدیدها بررسی می‌کند؛ در اینجا ارزیابی تحلیلیِ موقعیت راهبردی سازمان، مبنای قرارگرفتن آن در مکتب موضع‌یابی است. کارت امتیازی متوازن (Balanced Scorecard)، ارائه‌شده توسط کاپلان و نورتون، هدف‌ها و سنجه‌های راهبردی را در چهار منظر مالی، مشتری، فرایندهای داخلی، و یادگیری و رشد به هم پیوند می‌دهد؛ در اینجا تأکید بر طراحی چارچوبی منسجم برای راهبرد است. واژهٔ تعیین‌کنندهٔ سؤال «به‌ترتیب» است: هر دو انتساب باید با طبقه‌بندی مورد سؤال سازگار باشند.
| گزینه | تأکید مکاتب | علت رد یا پذیرش |
|---|---|---|
| ۱: موضع‌یابی - برنامه‌ریزی | تحلیل موقعیت؛ برنامه‌ریزی رسمی و مرحله‌بندی‌شده | انتساب نخست سازگار است، اما در بخش دوم برنامه‌ریزی رسمی جای انتساب BSC به طراحی را گرفته است. |
| ۲: موضع‌یابی - طراحی | موقعیت راهبردی؛ طراحی منسجم راهبرد | هر دو انتساب با زوج مورد سؤال مطابقت دارند. |
| ۳: شناختی - یادگیری | فرایندهای ذهنی راهبردپرداز؛ ظهور راهبرد از تجربه | موضوع این دو مکتب شناخت و ظهور تدریجی راهبرد است، نه دو ابزار تحلیلیِ نام‌برده. |
| ۴: قدرت - محیطی | چانه‌زنی میان منافع؛ سازگاری با فشارهای گزینشی محیط | برای پرسشی دربارهٔ مذاکرهٔ سیاسی یا محدودیت‌های محیطی مناسب‌اند. |
نکتهٔ کنکوری: ترتیب دو سرواژه را ثابت نگه دارید و کارکرد یک ابزار را از عنوان مکتبی که در یک طبقه‌بندی مشخص به آن نسبت داده می‌شود تفکیک کنید.