سوال ۱۸۶ کنکور ارشد مدیریت کسب‌وکار (MBA) ۱۴۰۰
کدام نظریه به این مسئله می‌پردازد که چگونه مدیران در راستای بهترین منافع مالکان فعالیت می‌کنند؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ D — عاملیت کنترل
پاسخ: گزینهٔ ۴ — عاملیت کنترل (agency control) به همسوسازی اقدامات مدیران با منافع مالکان می‌پردازد.
در نظریهٔ عاملیت یا نمایندگی (agency theory) در اقتصاد سازمان، که با آثار جنسن و مکلینگ (Jensen and Meckling) پیوند دارد، مالکان اصیل و مدیران نمایندهٔ آنان‌اند. تفویض اختیار، نابرابری اطلاعات و احتمال تعارض منافع، مسئلهٔ نمایندگی را پدید می‌آورند. نظارت، گزارش‌دهی و قراردادهای انگیزشی به همسویی انتخاب‌های مدیران با اهداف مالکان کمک می‌کنند. عبارت تعیین‌کننده «بهترین منافع مالکان» است؛ این عبارت رابطهٔ اصیل و نماینده را مشخص می‌کند، نه یک سازوکار خاص بازخورد را.
| گزینهٔ دیگر | معنا و وجه تمایز |
|---|---|
| ۱. سایبرنتیک (cybernetics) | تنظیم سیستم با معیار، بازخورد و اقدام اصلاحی؛ اگر سؤال دربارهٔ کشف و اصلاح انحراف بود، مناسب می‌شد. |
| ۲. کنترل قومی (clan control) | کنترل از طریق ارزش‌های مشترک، جامعه‌پذیری و تعهد در چارچوب اوچی؛ با تأکید بر هنجارهای مشترک به‌جای نظارت تفصیلی مناسب بود. |
| ۳. کنترل بوروکراتیک (bureaucratic control) | متکی به اختیار رسمی، قواعد و رویه‌ها؛ با تأکید بر رعایت رفتارهای ازپیش‌تعیین‌شده مناسب بود. |
نکتهٔ کنکوری: مالک در برابر مدیر ← عاملیت؛ ارزش مشترک ← کنترل قومی؛ قواعد مکتوب ← بوروکراسی؛ انحراف و بازخورد ← سایبرنتیک.