سوال ۲۲۷ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۵
کدام موارد از حساب‌های موقت هستند؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ A — فروش ـ هزینه استهلاک ـ مواد مصرفی
پاسخ: گزینهٔ ۱ — فروش، هزینهٔ استهلاک، مواد مصرفی. هر سه، حساب‌هایی جریانی (flow) هستند که در پایان دوره بسته می‌شوند؛ بنابراین هر سه حساب‌های موقت (اسمی) — temporary (nominal) accounts به شمار می‌روند.
چارچوب مفهومی. تفکیک موقت/دائم از مرحلهٔ بستن حساب‌ها در چرخهٔ حسابداری (accounting cycle) برمی‌آید و یک قرارداد در حسابداری دوطرفه است، نه موضوعی سلیقه‌ای و مبتنی بر قضاوت:
- حساب‌های موقت (temporary / nominal accounts) فعالیت تنها یک دوره را اندازه می‌گیرند: درآمدها (revenues)، هزینه‌ها (expenses) و برداشت (drawings)، به‌علاوهٔ حساب واسط خلاصهٔ سود و زیان (Income Summary). در پایان سال این حساب‌ها بسته می‌شوند و به سرمایه / سود انباشته (owner's capital / retained earnings) منتقل می‌گردند و دورهٔ بعد با مانده صفر باز می‌شوند. اینها دقیقاً همان حساب‌هایی هستند که صورت سود و زیان (income statement) را تشکیل می‌دهند.
- حساب‌های دائم (permanent / real accounts) حساب‌های ترازنامه‌ای (balance sheet) هستند — دارایی‌ها، بدهی‌ها، حقوق صاحبان سرمایه. مانده‌های آنها به دورهٔ بعد منتقل می‌شوند (carried forward) و همان‌هایی‌اند که در تراز آزمایشی اختتامی (post-closing trial balance) باقی می‌مانند.
آزمون عملی فقط یک پرسش است: آیا این حساب در صورت سود و زیان می‌آید (موقت) یا در ترازنامه (دائم)؟
بررسی شش حسابی که در گزینه‌ها ظاهر شده‌اند:
| حساب | فارسی | ماهیت | موقت / دائم |
|---|---|---|---|
| Sales | فروش | درآمد (revenue) | موقت |
| Depreciation expense | هزینهٔ استهلاک | هزینه (expense) | موقت |
| Materials consumed | مواد مصرفی | بهای موادِ مصرف‌شده در دوره ← هزینه | موقت |
| Accounts payable | حساب‌های پرداختنی | بدهی (liability) | دائم |
| Materials inventory | موجودی مواد | دارایی جاری (current asset) | دائم |
| Accumulated depreciation | استهلاک انباشته | کاهندهٔ دارایی (contra-asset) | دائم — تلهٔ کلاسیک، که در این پرسش مطرح نشده |
عبارت تعیین‌کننده در متن سؤال «کدام موارد از حساب‌های موقت هستند؟» است — با «موارد» به‌صورت جمع: همهٔ اجزای گزینهٔ انتخابی باید موقت باشند. وجود تنها یک حساب دائم درون یک سه‌تایی، کل گزینه را باطل می‌کند و همین یک قاعده بدون هیچ تحلیل عمیق‌تری پرسش را حل می‌کند: تنها گزینهٔ ۱ هیچ حساب ترازنامه‌ای ندارد.
کالبدشکافی گزینه‌های نادرست
- ۲) حساب‌های پرداختنی ـ موجودی مواد ـ فروش. دو مورد از سه مورد دائم‌اند: حساب‌های پرداختنی یک بدهی و موجودی مواد یک دارایی جاری است؛ تنها فروش موقت است. این گزینه در واقع تصویر آینه‌ای مفهوم است — اگر صورت سؤال می‌پرسید «کدام موارد از حساب‌های دائم هستند؟» و فروش با یک قلم ترازنامه‌ای دیگر جایگزین می‌شد، پاسخ درست بود.
- ۳) حساب‌های پرداختنی ـ هزینهٔ استهلاک ـ فروش. قوی‌ترین گزینهٔ انحرافی: دو سوم درست. هزینهٔ استهلاک و فروش هر دو موقت‌اند، اما حساب‌های پرداختنی بدهی‌ای است که از ثبت‌های اختتامیه جان سالم به در می‌برد و در ترازنامهٔ افتتاحیهٔ دورهٔ بعد دوباره ظاهر می‌شود. این گزینه برای داوطلبی طراحی شده که تنها دو قلم آخر را می‌خواند و متوقف می‌شود. تنها در صورتی درست می‌بود که حساب‌های پرداختنی با یک درآمد، یک هزینه یا برداشت جایگزین می‌شد.
- ۴) حساب‌های پرداختنی ـ هزینهٔ استهلاک ـ موجودی مواد. تنها هزینهٔ استهلاک موقت است؛ حساب‌های پرداختنی (بدهی) و موجودی مواد (دارایی) هر دو دائم‌اند. این گزینه دقیقاً خلط میان حساب مانده‌ای/انباره‌ای (stock) موجودی مواد (آنچه هنوز موجود است — دارایی) و حساب جریانی (flow) مواد مصرفی (آنچه مصرف شده — هزینه) را هدف گرفته؛ همان جفتی که آزمون در گزینهٔ ۱ در حال سنجش آن است.
نکتهٔ کنکوری: هر گزینه را برای یافتن یک اسمِ ترازنامه‌ای اسکن کنید و با نخستین برخورد، کل گزینه را حذف کنید — «حساب‌های پرداختنی» در گزینه‌های ۲، ۳ و ۴ آمده است، پس یک قاعدهٔ حذفی سه‌چهارم فضای پاسخ را کنار می‌گذارد. سپس دو جفتِ جریان‌در‌برابر‌مانده را به خاطر بسپارید، چون سنجش آنها را تکرار می‌کند: هزینهٔ استهلاک (موقت) ≠ استهلاک انباشته (دائم) و مواد مصرفی (موقت) ≠ موجودی مواد (دائم). در هر جفت، واژه‌ای که به مصرف طی دوره اشاره دارد موقت است و واژه‌ای که به آنچه باقی مانده اشاره دارد دائم.