سوال ۲۲۲ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۰

پاسخ: گزینهٔ ۳ — نظریهٔ نمایندگی (agency theory).

در چارچوب اصیل–نماینده (principal–agent framework)، امتیازدهنده (franchisor) ادارهٔ واحد کسب‌وکار را به امتیازگیرنده (franchisee) واگذار می‌کند. منافع دو طرف مرتبط است، اما کاملاً یکسان نیست و مشاهدهٔ تلاش یا کیفیت خدمت می‌تواند دشوار باشد. انگیزه‌های مالکیت، تعهدات قراردادی و نظارت به هم‌راستاکردن طرفین کمک می‌کنند. نظریهٔ نمایندگی به ادبیات اقتصاد سازمان، از جمله جنسن و مکلینگ، تعلق دارد؛ این نظریه یکی از تبیین‌های فرانشیز است، نه تنها تبیین ممکن آن.

نشانهٔ سؤال «حق امتیاز یا فرانشیز» است: تبیین نظریِ رابطه‌ای قراردادی میان دو طرف خواسته شده است.

• ۱ — بنگاه کارآفرین (entrepreneurial firm): به رفتار کارآفرینانه، نوآوری و پیگیری فرصت در بنگاه مربوط است. اگر ویژگی‌های بنگاه فرصت‌محور خواسته می‌شد، مناسب بود؛ نه چگونگی ادارهٔ رابطهٔ واگذاری عملیات.
• ۲ — مراکز رشد (business incubators): سازوکارهای حمایتیِ ارائه‌دهندهٔ خدمات، امکانات و راهنمایی به کسب‌وکارهای نوپا هستند. اگر پرورش و حمایت از بنگاه‌های تازه مطرح بود، پاسخ می‌شدند؛ نه قرارداد فرانشیز.
• ۴ — نشر و پذیرش نوآوری (diffusion and adoption of innovation): چگونگی گسترش و پذیرش نوآوری‌ها، به‌ویژه در چارچوب راجرز، را توضیح می‌دهد. اگر گروه‌های پذیرندگان یا انتشار محصول تازه مطرح بود، مناسب بود.

نکتهٔ کنکوری: واگذاری کار + تفاوت انگیزه‌ها + نظارت ← نظریهٔ نمایندگی. امتیازگیرنده کسب‌وکار را تحت قرارداد اداره می‌کند؛ مرکز رشد از کسب‌وکار نوپا حمایت می‌کند و نشر نوآوری به پذیرش می‌پردازد.