سوال ۲۲۳ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۰

پاسخ: گزینهٔ ۲ — تریز (TRIZ).

نظریهٔ حل ابداعی مسئله (theory of inventive problem solving) گنریش آلتشولر، یا تریز، تناقض‌ها (contradictions) را مسیر اصلیِ رسیدن به اختراع می‌داند. تناقض فنی زمانی رخ می‌دهد که بهبود یک ویژگی، ویژگی دیگری را بدتر کند؛ هدف حل تناقض است، نه صرفاً پذیرش سازش. تناقض فیزیکی به نیاز به ویژگی‌های متضادِ یک عنصر در شرایط متفاوت اشاره دارد.

واژهٔ تعیین‌کننده «تناقض» است؛ سازوکار شاخص تریز. برای مثال، بسته‌بندی باید هم مقاوم و هم سبک باشد؛ اصول ابداعی به یافتن طرحی کمک می‌کنند که هر دو خواسته را برآورده کند.

• ۱ — مدل‌سازی ساختاری تفسیری (interpretive structural modeling؛ ISM): روابط میان عوامل را در سطوح مختلف ساختاربندی می‌کند. اگر سلسله‌مراتب عواملِ مرتبط یا ماتریس دسترسی مطرح بود، مناسب بود.
• ۳ — قوی سیاه (black swan): در اصطلاح نسیم نیکلاس طالب، رویدادی غیرمنتظره با پیامدهای بزرگ است که غالباً پس از وقوع توجیه می‌شود. اگر غافلگیری شدید مطرح بود، مناسب بود؛ نه حل نظام‌مند تناقض.
• ۴ — یادگیری دوحلقه‌ای (double-loop learning): در دیدگاه کریس آرجریس و دونالد شون، مفروضات یا سیاست‌های حاکم بر اقدام را بازبینی می‌کند. اگر تغییر قواعد زیربنایی، به‌جای اصلاح اقدام درون قواعد موجود، مطرح بود، پاسخ می‌شد.

نکتهٔ کنکوری: حل خواسته‌های متضادِ طراحی ← تریز؛ بازبینی مفروضات حاکم ← یادگیری دوحلقه‌ای. هر دو پاسخِ بدیهی را به پرسش می‌کشند، اما موضوع آن‌ها متفاوت است.