سوال ۳۳ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۱
در بخش تصمیم‌گیری در مدیریت اسلامی، براساس توصیه‌های قرآنی و پرهیز از پندارها، پیوستار مراتب دستیابی به علم و معرفت نسبت به پدیده‌ها چه مراحلی دارد؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ D — توهم، شک، ظن، علم
پاسخ: گزینهٔ ۴ — توهم، سپس شک، سپس ظن و سرانجام علم.
اصطلاحات معرفتیِ منطق اسلامی و تصمیم‌گیری در مدیریت اسلامی، داوری را براساس قوتِ پشتوانهٔ آن مرتب می‌کنند. در اینجا توهم (wahm / weak supposition) جانب ضعیفِ داوری، شک (shakk / doubt) تردید میان بدیل‌ها، ظن (zann / conjecture) داوریِ راجح اما غیرقطعی، و علم (ilm / knowledge) شناختِ استقرار‌یافته است. توهم در این بحث اصطلاحی معرفت‌شناختی است، نه توهمِ بالینی.
عبارت «پیوستار مراتب دستیابی به علم» توالیِ صعودیِ حالت‌های شناختی را می‌خواهد.
| گزینه | تحلیل | در چه پرسشی تناسب داشت؟ |
|---|---|---|
| ۱ | وضعیت‌های مسئله را با حالت‌های شناختی می‌آمیزد، ظن و توهم را جابه‌جا می‌کند و گناه را می‌افزاید. | باید طبقه‌بندی مستقلی از موقعیت‌ها پرسیده می‌شد؛ این فهرست همچنان پیوستار معرفتی نیست. |
| ۲ | با علم ناقص آغاز می‌کند و پیش از هر مرحلهٔ صریحِ شک، ظن را می‌آورد. | در طبقه‌بندی دیگری از علم ناقص و یقینی، نه ترتیب چهارحالتیِ این پرسش. |
| ۳ | گناه (sin)، یعنی ارزیابی اخلاقی، را در مراتب شناخت وارد می‌کند. | در پرسشی دربارهٔ خطای اخلاقی، نه درجات دانستن، گناه موضوعیت می‌یافت. |
نکتهٔ کنکوری: چهار مرتبهٔ اصطلاحی را به ترتیب صعودی حفظ کنید؛ گناه درجهٔ معرفت نیست. این مراتب را با طبقه‌بندیِ جداگانهٔ علم‌الیقین، عین‌الیقین و حق‌الیقین خلط نکنید.