سوال ۳۳ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۰

پاسخ: گزینهٔ ۱ — قوهٔ حس (sensory faculty) ادراک‌های حسی را فراهم می‌کند؛ خود، حکم یا قضیه تشکیل نمی‌دهد.

در معرفت‌شناسی فلسفی اسلامی (Islamic philosophical epistemology)، دریافت حسی از داوری عقلانی متمایز است. دیدن یک رنگ، مادهٔ ادراکی فراهم می‌کند؛ تصدیق یک قضیه یا داوری دربارهٔ معنای اخلاقیِ عمل، نیازمند فعالیت شناختیِ دیگری است. عبارت تعیین‌کننده «حکم … و قضیه» همین تمایز را می‌پرسد، نه اینکه شواهد حسی مفید هستند یا نه.

• گزینهٔ ۲: عینک و سمعک دریافت حسی را تقویت می‌کنند. عقل (reason) علاوه بر این، حکم، استنتاج و ارزیابی می‌کند؛ بنابراین صرفاً وسیلهٔ تقویت حواس نیست. این تشبیه برای یک ابزار واقعیِ کمک‌حسی مناسب بود.
• گزینهٔ ۳: برداشت ناظران به ادراک اجتماعی یا شهرت مربوط است. در اخلاق اسلامی، خودِ عمل و نیت عامل اهمیت دارند؛ برداشت دیگران به‌تنهایی ارزش اخلاقی را تعیین نمی‌کند. برای پرسشی دربارهٔ شهرتِ ادراک‌شده مناسب بود.
• گزینهٔ ۴: ماجرای سامری به فریب و انحراف در پیروی، هنگام غیبت حضرت موسی مربوط است. نسبت‌دادن علت آن به «عقل‌گرایی»، ارزیابی عقلانی را با فریب‌خوردن خلط می‌کند. برای پذیرش این گزینه باید ثابت می‌شد که کاوش عقلانی، نه فریب، علت رفتار بوده است.

نکتهٔ کنکوری: دادهٔ حسی ← داوری عقلانی ← ارزیابی اخلاقی را تفکیک کنید. برجستگی حسی یا تأیید عمومی، به‌تنهایی حقیقت یا ارزش اخلاقی را اثبات نمی‌کند.