سوال ۱۹۳ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۰
اهمیت
۰/۵
اگر مشتری به‌جای خرید یک پرس غذا، دو پرس سفارش داده و عمده باقی‌مانده قابل مصرف آن را دور بریزد کدام رفتار ناپسند مصرفی را بروز داده است؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ C — تبذیر
پاسخ تشریحی
پاسخ: گزینهٔ ۳ — تبذیر (squandering resources).
در چارچوب اخلاق مصرف اسلامی، فراتررفتن از حد متعارف مصرف با نابودکردن منابع بدون کسب منفعت مفید تفکیک می‌شود. عبارت تعیین‌کنندهٔ «باقی‌مانده قابل مصرف ... را دور بریزد» است: غذا هنوز قابل استفاده است، اما مشتری ارزش مصرفی آن را نابود می‌کند. این رفتار تبذیر است. سفارش بیش از نیاز، نشانهٔ زیاده‌روی است؛ ولی دورریختن غذای قابل مصرف، سرنخ اختصاصی‌تر سؤال است.
| رفتار | ویژگی تعریف‌کننده | سرنخ معمول |
|---|---|---|
| اسراف (israf) | تجاوز از حد مناسب مصرف یا هزینه | مصرف بیش از حد |
| تقتیر (taqtir) | محدودکردن ناموجه مخارج ضروری | هزینهٔ ناکافی برای نیازهای مشروع |
| تبذیر (tabdhir) | هدر دادن یا ضایع‌کردن منابع مفید | دورریختن غذای قابل مصرف |
| اتراف (itraf) | رفاه‌زدگی و وابستگی به زندگی تجملی | تجمل‌طلبی به‌عنوان سبک زندگی |
- گزینهٔ ۱، اسراف: مفهوم عام‌تر زیاده‌روی در مصرف است؛ اگر مشتری بیش از نیاز مصرف می‌کرد و صورت سؤال بر دورریختن غذای مفید تأکید نداشت، این گزینه پاسخ مستقیم‌تری بود.
- گزینهٔ ۲، تقتیر: انحراف از اعتدال در جهت مخالف است. خودداری از تأمین غذای لازم یا هزینهٔ معقول، با وجود توانایی مالی، به این مفهوم اشاره می‌کرد.
- گزینهٔ ۴، اتراف: به غرق‌شدن در تجمل مربوط است. اگر صورت سؤال بر سبک زندگی تجملی و لذت‌محور تأکید می‌کرد، این گزینه مناسب بود، نه برای نابودکردن باقی‌ماندهٔ غذا.
نکتهٔ کنکوری: وقتی اسراف و تبذیر هم‌زمان در گزینه‌ها هستند، مصرف بیش از حد را از اتلاف بدون استفادهٔ مفید جدا کنید. «هنوز قابل مصرف است، اما دور ریخته می‌شود» نشانهٔ تبذیر است.
#consumer-behavior#islamic-consumption#tabdhir#waste