سوال ۶۶ کنکور ارشد مهندسی مکانیک ۱۴۰۳
بلوک یکنواخت به شکل مثلث قائمالزاویه و به جرم روی سطح شیبدار با ضریب اصطکاک ایستایی و با زاویهٔ شیب قابل تنظیم قرار دارد. اگر زاویهٔ شیب را بهتدریج از صفر افزایش دهیم، شرط لغزش بلوک قبل از واژگونی کدام است؟ شکل: ضلع روی سطح شیبدار است؛ ضلع در انتهای بالادست بر آن عمود است و رأس سوم در انتهای پاییندست ضلع قرار دارد.
پاسخ صحیح: گزینهٔ B — و
مختصات روی سطح را از گوشهٔ پاییندست به سمت بالادست و مختصات عمودی را به سمت خارج سطح بگیرید. مرکز جرم از میانگین مختصات سه رأس به دست میآید:
پیش از لغزش، تعادل نیروها ایجاب میکند:
خط قائم گذرنده از مرکز جرم، سطح تماس را در مختصات زیر قطع میکند. واژگونی هنگامی آغاز میشود که این مختصات به گوشهٔ پاییندست برسد:
لغزش زمانی زودتر رخ میدهد که زاویهٔ حدی آن از زاویهٔ واژگونی کوچکتر باشد. بلوک همچنین باید در محدودهٔ زاویهای بدون واژگونیِ ذکرشده در گزینهٔ ۲ باقی بماند:
در آستانهٔ لغزش، نامساوی زاویهای اکید است. برابری دو زاویهٔ حدی به معنی شروع همزمان لغزش و واژگونی است. گزینهٔ ۱ فقط ترتیب وقوع را بیان میکند؛ گزینهٔ ۲ محدودیت زاویه را نیز دارد. گزینههای ۳ و ۴ بازوی مرکز جرم را نادرست گرفتهاند. جرم، مطابق انتظار برای این دو پدیدهٔ ناشی از وزن، حذف میشود.
تلهٔ رایج: فاصلهٔ مرکز جرم از گوشهٔ واژگونی در راستای سطح، دوسوم طول قاعده است، نه یکسوم.
کارتهای مرتبط
اصطکاک خشک کولمب و مخروط اصطکاک، بهکار رفته در تعادل در آستانهٔ لغزش، گوهها، انتقال قدرت با تسمهٔ تخت/ذوزنقهای (کاپستان) و پیچهای قدرت، شامل معیارهای خودقفلشوندگی.
ممانهای اول و مرکز سطحها، خطوط و حجمها (شامل مرکز ثقل اجسام ناهمگن)، ممانهای دوم سطح و کاربرد قضیهٔ محورهای موازی در مقاطع مرکب، ممانهای ضربی و محورهای اصلی.