سوال ۱۲۱ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۴
در کدام‌یک از روش‌های ارزیابی عملکرد کارکنان، به پرونده فعالیت کارکنان مراجعه می‌شود؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ D — ثبت وقایع حساس
پاسخ: گزینهٔ ۴ — ثبت وقایع حساس (critical incident recording). این روش، عملکرد را با استفاده از پرونده‌ای مستمر از رفتارهای شغلی بسیار مؤثر یا نامؤثر ارزیابی می‌کند.
در رویکرد رفتاری ارزیابی عملکرد، که در متون استاندارد منابع انسانی مانند کتاب دسلر مطرح است، واقعهٔ حساس (critical incident) رفتاری مشاهده‌شده است که به‌طور چشمگیری به عملکرد شغلی کمک می‌کند یا به آن آسیب می‌زند. سرپرست، رویداد و زمینهٔ وقوع آن را همان زمان ثبت می‌کند و هنگام ارزیابی به پرونده مراجعه می‌کند. عبارت تعیین‌کنندهٔ «پرونده فعالیت کارکنان» به سابقهٔ رفتارهای عینی اشاره دارد، نه صرفاً جایگاه عددی فرد روی یک مقیاس.
| گزینهٔ دیگر | چه چیزی را می‌سنجد؟ | عبارت معرف آن در صورت سؤال |
|---|---|---|
| ۱. توزیع اجباری (forced distribution) | کارکنان را با نسبت‌های از پیش تعیین‌شده در طبقات ارزیابی قرار می‌دهد | درصد مشخصی باید در هر طبقه قرار گیرند |
| ۲. رتبه‌بندی رفتاری (behavioral rating) | رفتار شغلی را روی مقیاس می‌سنجد؛ نمونه‌های رفتاری می‌توانند سطوح آن را مشخص کنند | انتخاب سطحی از مقیاس که رفتار مشاهده‌شده را بهتر توصیف می‌کند |
| ۳. رتبه‌بندی ترتیبی (rank ordering) | کارکنان را از بهترین تا ضعیف‌ترین مرتب می‌کند | مقایسه و مرتب‌کردن کارکنان |
رتبه‌بندی رفتاری نیز می‌تواند از مشاهده استفاده کند، اما تشکیل پروندهٔ وقایع و مراجعهٔ مجدد به آن مشخصهٔ اصلی گزینهٔ ۴ است. برای مثال، ثبت تاریخ‌دار نحوهٔ حل یک شکایت مهم مشتری، شواهد مشخصی برای مصاحبهٔ ارزیابی فراهم می‌کند.
نکتهٔ کنکوری: پروندهٔ رفتارهای مؤثر و نامؤثرِ تاریخ‌دار ← وقایع حساس؛ نسبت‌های ثابت ← توزیع اجباری؛ ترتیب بهترین تا ضعیف‌ترین ← رتبه‌بندی.