سوال ۱۳۱ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۰
ریشه مفهوم غنی‌سازی شغلی در کدام نظریه انگیزشی نهفته است؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ D — نظریه دوعاملی هرزبرگ
پاسخ: گزینهٔ ۴ — نظریه دوعاملی هرزبرگ (Herzberg’s two-factor theory).
فردریک هرزبرگ عوامل انگیزشی (motivators)، مانند موفقیت، مسئولیت و رشد، را از عوامل بهداشتی (hygiene factors)، مانند حقوق و شرایط کار، جدا می‌کند. غنی‌سازی شغلی (job enrichment) کاربرد بخش انگیزشی نظریه است: بارگذاری عمودی شغل به کارکنان اختیار، مسئولیت و فرصت موفقیت بیشتری می‌دهد؛ صرفاً تعداد وظایف تکراری آنان را افزایش نمی‌دهد.
واژهٔ تعیین‌کننده «ریشه» است. سؤال منشأ انگیزشی غنی‌سازی را می‌خواهد، نه الگوی متأخری که مشاغل غنی‌شده را توضیح می‌دهد.
| گزینهٔ نادرست | مفهوم واقعی | صورت سؤال مناسب برای آن |
|---|---|---|
| ۱ — نظریه علمی | رویکرد مدیریت علمی تیلور: استانداردسازی، تخصص‌گرایی و مشوق‌های اقتصادی | پرسش دربارهٔ یافتن روش کار کارآمد و پیوند پرداخت با تولید |
| ۲ — نظریه فعال‌سازی | تنظیم محرک‌ها برای دستیابی به سطح مناسب برانگیختگی؛ تنوع، یکنواختی را کاهش می‌دهد | تأکید بر ملالت و تغییر محرک‌های وظیفه |
| ۳ — نظریه ویژگی‌های شغل | پنج بُعد هاکمن و اولدهام: تنوع مهارت، هویت وظیفه، اهمیت وظیفه، استقلال و بازخور | پرسش دربارهٔ الگوی ارتباط ابعاد شغل با حالات روان‌شناختی |
نکتهٔ کنکوری: ریشهٔ انگیزشی غنی‌سازی، هرزبرگ است؛ تبیین متأخر آن با پنج بُعد، هاکمن و اولدهام. افزایش مسئولیت یعنی غنی‌سازی؛ افزایش وظایف هم‌سطح یعنی توسعهٔ شغل.