سوال ۶۳ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۲

پاسخ: گزینهٔ ۴ — برمبنای استثنا - برمبنای استثنا.

مدیریت برمبنای استثنا (management by exception) توجه مدیر را به انحراف‌های مهم از استانداردهای ازپیش‌تعیین‌شده معطوف می‌کند. هزینه‌های استاندارد، مبنای مقایسهٔ هزینه‌اند و مراکز درآمد، واحدهای مسئولیتی‌اند که درآمد آن‌ها با بودجه مقایسه می‌شود. در این چارچوب برنامه‌ریزی و کنترل، هر دو ابزار شناسایی استثناها هستند.

زوج تعیین‌کننده «هزینه‌های استانداردشده و مراکز درآمد» است: هر دو مقایسهٔ برنامه با عملکرد واقعی را ممکن می‌کنند تا نتایج عادی به رسیدگی ویژه نیاز نداشته باشند و انحراف‌های مهم بررسی شوند. صرف وجود هدف، یک ابزار را به مدیریت برمبنای هدف تبدیل نمی‌کند.

• گزینهٔ ۱: مدیریت برمبنای هدف، مرتبط با دراکر، بر هدف‌های توافق‌شده و ارزیابی نتایج استوار است. برای این زوج، ابزار هزینه باید به‌صورت هدف توافقی معرفی می‌شد، نه مبنای محاسبهٔ انحراف.
• گزینهٔ ۲: برنامه‌ریزی اقتضایی، برنامه را با شرایط جایگزین تطبیق می‌دهد؛ سناریوهای شرطی هزینه و سپس هدف‌های توافقی درآمد، این زوج را درست می‌کردند.
• گزینهٔ ۳: کاربرد برمبنای هدف برای هر دو ابزار، مستلزم تأکید بر تعیین مشارکتی هدف و ارزیابی هر دو واحد بود؛ اینجا ابزارها برای آشکارسازی انحراف از استاندارد به کار می‌روند.

نکتهٔ کنکوری: مقایسهٔ عملکرد با استاندارد و مداخله فقط در انحراف مهم ← مدیریت برمبنای استثنا.