سوال ۱۴۶ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۰
اگر در شکل زیر بیانگر مقدار تولید و بیانگر هزینه هر واحد تولید از آن باشد، کدامیک از مفروضات برنامهریزی خطی ضرورتاً نقض شده است؟
شکل: محور افقی و محور عمودی است. یک خط شکستهٔ صعودی از مبدأ شروع میشود و در ، و نقاط مشخص دارد؛ شیب پارهخطها بهترتیب کاهش مییابد.
پاسخ صحیح: گزینهٔ A — تناسب
پاسخ: گزینهٔ ۱ — تناسب (proportionality).
در چارچوب استاندارد برنامهریزی خطی (linear programming)، فرض تناسب میگوید سهم کل هر فعالیت برابر مقدار آن ضربدر یک ضریب ثابت است. ضریب هزینه همان هزینهٔ ثابت هر واحد است. عبارت تعیینکننده «هزینه هر واحد» است: هزینهٔ واحد در نمودار با مقدار تولید تغییر میکند؛ بنابراین هزینهٔ کل را نمیتوان با یک ضریب ثابت ضربدر مقدار تولید نمایش داد.
- گزینهٔ ۲ — بخشپذیری (divisibility): متغیرها میتوانند مقادیر کسری بگیرند. الزام تولید واحدهای صحیح این فرض را نقض میکرد؛ چنین الزامی در نمودار وجود ندارد.
- گزینهٔ ۳ — جمعپذیری (additivity): سهم فعالیتهای مختلف بدون جملهٔ تعاملی جمع میشود. تعامل هزینهای دو محصول این فرض را میآزمود؛ نمودار یک فعالیت، وجود چنین تعاملی را اثبات نمیکند.
- گزینهٔ ۴ — معین بودن (certainty): ضرایب مدل معلوم و غیرتصادفیاند. نامعلوم بودن هزینهها این فرض را نقض میکرد؛ یک منحنی مشخص و قطعی چنین معنایی ندارد.
نکتهٔ کنکوری: تغییر هزینهٔ واحد یعنی نقض تناسب. خط مستقیم صعودیِ هزینهٔ کل که از مبدأ بگذرد میتواند با تناسب سازگار باشد، اما محور عمودی این سؤال هزینهٔ کل نیست.