سوال ۲۵۶ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۴
کدام مورد، درخصوص رابطه میان ساخت سازمانی و حیطه نظارت درست است؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ D — هرچه حیطه نظارت محدودتر باشد، ساخت سازمانی بلندتر خواهد بود.
پاسخ: گزینهٔ ۴ — محدودتر شدن حیطهٔ نظارت، ساختار سازمانی را بلندتر می‌کند.
در بحث کلاسیک طراحی سازمان، حیطهٔ نظارت (span of control) تعداد زیردستانی است که مستقیماً به یک مدیر گزارش می‌دهند. بلندی ساختار (hierarchical height) به تعداد سطوح عمودی اشاره دارد. برای تعداد معینی از کارکنان، کوچک‌تر شدن گروه‌های تحت نظارت، مدیران بیشتری می‌طلبد و معمولاً سطوح بالاتری نیز ایجاد می‌کند. این همان تمایز ساختار بلند و کوتاه در چارچوب تئوری سازمان رابینز است.
عبارت تعیین‌کننده «حیطه نظارت محدودتر» است. با ثابت نگه داشتن اندازهٔ سازمان، کاهش تعداد زیردستان مستقیم هر مدیر، سلسله‌مراتب را بلندتر می‌کند.
| گزینه | مفهوم خلط‌شده | چه تغییری آن را درست می‌کند؟ |
|---|---|---|
| ۱ | استقلال ابعاد ساختاری | برخی ابعاد می‌توانند مستقل تغییر کنند، اما حیطهٔ نظارت و بلندی ساختار برای تعداد معینی از کارکنان به یکدیگر مرتبط‌اند. |
| ۲ | تمرکز (centralization): محل استقرار اختیار تصمیم‌گیری | پرسش دربارهٔ تجمع اختیار تصمیم‌گیری به تمرکز مربوط است؛ حیطهٔ نظارت به پیچیدگی کار، شایستگی کارکنان و نیازهای هماهنگی نیز وابسته است. |
| ۳ | پیامد حیطهٔ نظارت گسترده | «محدودتر» را به «گسترده‌تر» تغییر دهید: کاهش سطوح معمولاً ساختار را کوتاه‌تر می‌کند. |
نکتهٔ کنکوری: حیطهٔ محدود ← سطوح بیشتر ← ساختار بلند؛ حیطهٔ گسترده ← سطوح کمتر ← ساختار کوتاه. مقایسه را برای سازمان‌های هم‌اندازه انجام دهید.