سوال ۶۶ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۱

پاسخ: گزینهٔ ۳ — رویکرد اقتضایی (contingency approach).

در نظریهٔ سازمان، رویکرد سیستمی (systems approach) سازمان را در تعامل با محیط می‌بیند. سنت اقتضایی، مرتبط با برنز و استاکر و لارنس و لورش، این رابطهٔ کلی را مشخص‌تر می‌کند: ترتیبات اثربخش به شرایطی مانند عدم اطمینان محیطی، فناوری و الزامات وظیفه وابسته‌اند. یک ساختار به‌طور جهان‌شمول بهترین نیست.

عبارت تعیین‌کننده «این قصور و شکاف را پر کند» است: سؤال رویکردی را می‌خواهد که فراتر از بیان کلیِ وابستگی متقابل در دیدگاه سیستمی، مشخص کند کدام ترتیب سازمانی با کدام محیط تناسب دارد.

• ۱. روانشناسی اجتماعی (social psychology) رفتار فرد و گروه، نگرش‌ها و نفوذ اجتماعی را بررسی می‌کند؛ اگر فرایندهای میان‌فردی یا گروهی مطرح بود، این گزینه تناسب داشت.
• ۲. علم مدیریت (management science) از مدل‌های ریاضی و تحلیل کمی برای پشتیبانی تصمیم استفاده می‌کند؛ بهینه‌سازی، شبیه‌سازی یا مدل‌سازی تخصیص منابع، این گزینه را مطرح می‌کرد.
• ۴. نظریهٔ نهادی (institutional theory) تبعیت از قواعد و انتظارات پذیرفته‌شدهٔ اجتماعی را برای کسب مشروعیت توضیح می‌دهد؛ اگر مشروعیت یا هم‌شکلی نهادی مطرح بود، این گزینه پاسخ بود.

نکتهٔ کنکوری: دیدگاه سیستمی می‌گوید سازمان و محیط تعامل دارند؛ دیدگاه اقتضایی مشخص می‌کند کدام ترتیب در کدام شرایط مؤثر است.