سوال ۶۷ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۱
براساس دیدگاه نظریه‌پردازان اقتضایی ساختاری، اثربخشی ساختارهای (اشکال) سازمانی را با کمک کدام متغیر می‌توان تبیین کرد؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ D — نااطمینانی محیطی
پاسخ: گزینهٔ ۴ — نااطمینانی محیطی (environmental uncertainty).
نظریهٔ اقتضایی ساختاری (structural contingency theory)، در آثار برنز و استاکر و لارنس و لورش، اثربخشی سازمان را به تناسب ساختار با الزامات محیط مرتبط می‌کند. نااطمینانی محیطی دشواری شناخت عوامل بیرونیِ متعدد و متنوع را با دشواری پیش‌بینی تغییر آن‌ها ترکیب می‌کند.
عبارت «اثربخشی ساختارهای سازمانی» متغیر تبیینی جامع را می‌خواهد، نه فقط یکی از ابعاد محیط. پیچیدگی و تغییر هر دو در نااطمینانی نقش دارند؛ نااطمینانی تعیین می‌کند ساختار چه میزان پردازش اطلاعات و انعطاف‌پذیری لازم دارد.
| گزینهٔ دیگر | مفهوم آن | شرایط تناسب |
|---|---|---|
| ۱. برنامه‌ریزی استراتژیک (strategic planning) | فرایند مدیریتی انتخاب جهت‌گیری بلندمدت | پرسش از تدوین اهداف و اقدامات راهبردی |
| ۲. نرخ تغییرات محیطی (rate of environmental change) | پویایی، یکی از ابعاد نااطمینانی | پرسش مشخص از سرعت یا بی‌ثباتی تغییر |
| ۳. پیچیدگی محیطی (environmental complexity) | تعداد و تنوع عوامل بیرونی | پرسش مشخص از ناهمگونی محیط |
نکتهٔ کنکوری: پیچیدگی و پویایی، مؤلفه‌اند؛ نااطمینانی متغیر جامع‌تری است که الزامات محیط را به تناسب ساختاری پیوند می‌دهد.