سوال ۶۸ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۰

پاسخ: گزینهٔ ۲ — پیچیدگی سازمانی (organizational complexity).

در چارچوب ابعاد ساختاری رابینز (Robbins)، پیچیدگی (complexity) شامل تفکیک افقی، عمودی و جغرافیایی است. تفکیک افقی (horizontal differentiation) تفاوت وظایف و تخصص‌های شغلی، از جمله تخصص حاصل از تحصیلات عالی و آموزش حرفه‌ای، را منعکس می‌کند. بنابراین سهم بالای متخصصان دارای تحصیلات عالی، شاخصی مرتبط با پیچیدگی است.

عبارت تعیین‌کننده «درجات عالی تحصیلی» است؛ این عبارت به تخصص و تنوع مهارت‌های نیروی کار اشاره می‌کند، نه تعداد سرپرستان یا مقررات مکتوب. سؤال یک شاخص مفهومی را مطرح کرده است و محاسبهٔ عددی نمی‌خواهد.

• ۱ — حیطهٔ نظارت (span of control): تعداد زیردستانی که مستقیماً تحت سرپرستی یک مدیر هستند. اگر سؤال تعداد کارکنانِ گزارش‌دهندهٔ مستقیم به هر سرپرست را می‌پرسید، این گزینه درست بود.
• ۳ — رسمیت (formalization): میزان استانداردشدن رفتار کاری با قواعد، روش‌ها و الزامات شغلی است. اگر سؤال میزان تنظیم صریح رفتار کارکنان را می‌پرسید، این گزینه مناسب بود؛ مدارک تحصیلی به‌تنهایی رسمیت را نمی‌سنجند.
• ۴ — سازمان یادگیرنده (learning organization): در سنت سنگه (Senge)، سازمانی است که یادگیری جمعی و توان تغییر را توسعه می‌دهد. شواهد اشتراک دانش، یادگیری تیمی و بازنگری مفروضات با این گزینه تناسب داشت. تحصیلات می‌تواند به یادگیری کمک کند، اما درصد مدارک، این رویه‌ها را اثبات نمی‌کند.

نکتهٔ کنکوری: تخصص و تنوع رشته‌های تخصصی ← پیچیدگی افقی؛ زیردستان مستقیم ← حیطهٔ نظارت؛ رفتار تجویزشده ← رسمیت؛ رویه‌های یادگیری جمعی ← سازمان یادگیرنده.