سوال ۲۶۶ کنکور ارشد مدیریت ۱۴۰۰
در سلسله مراتب برنامه‌ها، برنامه‌های عملیاتی بعد از کدام مرحله قرار می‌گیرد؟
پاسخ صحیح: گزینهٔ A — برنامه‌های استراتژیک
پاسخ: گزینهٔ ۱ — برنامه‌های استراتژیک (strategic plans).
در سلسله‌مراتب برنامه‌ها (planning hierarchy) در متون مدیریت، اهداف کلی راهنمای برنامه‌های استراتژیک‌اند و برنامه‌های عملیاتی جهت‌گیری استراتژیک را به فعالیت‌ها، زمان‌بندی‌ها و تخصیص منابع مشخص تبدیل می‌کنند. عبارت تعیین‌کننده «برنامه‌های عملیاتی بعد از کدام مرحله» است: سؤال برنامهٔ سطح بالاتری را می‌خواهد که برنامه‌های اجرایی از آن مشتق می‌شوند.
| سطح | کارکرد |
|---|---|
| اهداف دوربرد (long-range objectives) | تعیین نتایج مطلوب آینده |
| برنامه‌های استراتژیک (strategic plans) | تعیین مسیر کلی دستیابی به آن نتایج |
| برنامه‌های عملیاتی (operational plans) | مشخص‌کردن چگونگی اجرای آن مسیر در واحدها |
در برخی طبقه‌بندی‌های تفصیلی، برنامه‌های تاکتیکی میان استراتژی و عملیات قرار می‌گیرند؛ در میان گزینه‌های ارائه‌شده، برنامهٔ بالادستِ هدایت‌کننده، برنامهٔ استراتژیک است.
- ۲) اهداف کوتاه‌مدت (short-term objectives) نتایج نزدیک را مشخص می‌کنند. اگر افق زمانی اهداف پرسیده می‌شد، مناسب بود؛ هدف نتیجه را بیان می‌کند و برنامه اقدام برای دستیابی به آن را.
- ۳) برنامه‌های یکباری (single-use plans) برای مقصودی خاص و غیرتکراری، مانند پروژه یا برنامهٔ یک‌بارمصرف، تهیه می‌شوند. اگر دفعات استفادهٔ برنامه پرسیده می‌شد، مناسب بود؛ نوعی برنامهٔ عملیاتی‌اند، نه سطح بالاتر برنامه‌ریزی که پیش از عملیات قرار دارد.
- ۴) اهداف دوربرد (long-range objectives) نتایج مطلوب آینده و راهنمای استراتژی‌اند. اگر مرحلهٔ پیش از برنامه‌ریزی استراتژیک پرسیده می‌شد، مناسب بود، نه برنامهٔ بالادستی که به عملیات تبدیل می‌شود.
نکتهٔ کنکوری: هدف، مقصد را بیان می‌کند؛ استراتژی، مسیر کلی را؛ برنامهٔ عملیاتی، جزئیات اجرا را.