سوال ۸۷ کنکور ارشد مهندسی مکانیک ۱۴۰۳
شکل زیر، مسیر حرکت ذرهٔ را درون صفحهای نشان میدهد که خود صفحه دارای سرعت زاویهای و شتاب زاویهای است. بردارهای ۱ تا ۵، هر یک بیانگر یکی از مؤلفههای شتاب این ذرهٔ مادی هستند. کدام گزینه تمامی بردارها را بهدرستی نامگذاری کرده است؟ (شکل: مبدأ متحرک صفحه، رو به بالا، سرعت نسبی در امتداد مماس رو به بالا و چپ، ساعتگرد و پادساعتگرد است. بردار ۱ بهسمت ، ۲ به چپ و پایین، ۳ در راستای مخالف ۲، ۴ به چپ و بالا و ۵ در امتداد مماس رسم شدهاند؛ راستای به مرکز انحنای مسیر نسبی اشاره دارد.)
پاسخ صحیح: گزینهٔ B —
تفکیک پنج مؤلفه
جملهٔ انتقالی مرکزگرا برابر است، پس بردار ۱ را میدهد. شتاب نسبی نرمال در راستای رسمشده و متناظر با بردار ۲ است. این دو راستا در شکل یکسان نیستند.
بردار ساعتگرد به داخل صفحه است. قاعدهٔ دست راست برای سرعت نسبی رو به بالا و چپ، جملهٔ کوریولیس را به راست و بالا، یعنی بردار ۳، میدهد. بردار پادساعتگرد به خارج صفحه است؛ بنابراین به چپ و بالا، یعنی بردار ۴، اشاره دارد. شتاب نسبی مماسی، بردار ۵ است.
پس گزینهٔ ۲ بردارهای ۳، ۴ و ۵ را درست نامگذاری کرده است. گزینهٔ ۱ شتابهای نسبی نرمال و مماسی و شتاب اویلر را جابهجا میکند. گزینهٔ ۳ بردار ۲ را بهجای شتاب نسبی نرمال، مرکزگرا معرفی میکند. گزینهٔ ۴ بردارهای ۱ و ۴ را درست تشخیص میدهد، اما کوریولیس را بهاشتباه به بردار ۲ نسبت میدهد. ابعاد همهٔ جملههای معادلهٔ شتاب، طول بر مجذور زمان است.
تلهٔ رایج: سرعت زاویهای و شتاب زاویهای میتوانند خلاف جهت یکدیگر باشند؛ قاعدهٔ دست راست را برای هر کدام جداگانه اعمال کنید.